GÜNEŞ LEKELERİ İHMALE GELMEZ!

Güneşlenmek çok keyifli de sonrada ciltte bıraktığı lekelerle uğraşmak zor. Peki bu lekelerin oluşmaması için ne gibi önlemler alabiliriz? Veya güneşlenirken nelere dikkat etmemiz gerekir? Bütün bu sorulara cevap bulmak için Çamlıca Medicana Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Serpil Uysal ile görüştük.

Tatil sonrası hayal ettiğimiz bronz teni gölgede bırakan güneş lekeleri canımızı sıkabilir. Güneşe çıkmadan önce önlem almayı ihmal etmeyerek bronzlaşmanın keyfini uzun süre yaşayabilirsiniz. Ama ilk başta bilmeniz gereken cildinizin oluş mekanizması ve ışınların cildin hangi tabakalarına ne şekilde etki ettiği.

İnsan derisi birkaç tabakadan oluşur. Gözle görülen en dış tabaka epidermis altında dermis ve dermisin altında da destek görevi gören deri altı yağ dokusu bulunur. Derimize rengini veren hücreler yani melanositler derinin üst abakasında yer alır ve melanin üretirler. Melenin derinin üst tabakası içinde dağılır bu filtre güneş ışınlarının geçişini bloke eder. Güneşlenme ile deride melanin yapımı artar, deriyi bir giysi gibi örterek deriyi güneşin zararlı etkilerinden korumaya çalışır. Ancak güneş ışınları zamanla deri üzerinde birikim yapar. Güneşte uzun süre kalan insanlarda, güneşle ilgili olarak istenmeyen çiller ve güneş lekelerinin oluşması kaçınılmazdır.

Güneş ışınlarından en çok etkileneler açık tenli bireylerdir. Açık tenli olan ancak bir dereceye kadar bronzlaşanlarda bir dereceye kadar etkilenirler. Bu nedenle leke oluşumları en çok açık tenli kişilerde meydana gelir. Güneş lekeleri kişinin genetik özellikleri, hormonal durumu, kullandığı bazı ilaçlar ve kozmetik ürünler sonucu oluşabileceği gibi iç hastalıklardan kaynaklanan değişimlerden de olabilir. Güneş lekeleri sadece güneşlenmekle değil son yıllarda moda olan ve tehlike oluşturan solaryumların sık kullanımı ile de oluşabilir. Güneşin oluşturduğu etkilerin bir kısmı tedavi edilebilir. Ancak sonuçlar hiçbir zaman gelişmelerin önlenmesi kadar tatmin edici değildir. Alınacak basit önlemler güneşin oluşturduğu hasarı geniş ölçüde engelleyebilir. Örneğin güneşin etkileri en yoğun 11:00 ve 15:00 arasında görüldüğü için bu saatlerde güneşten kaçınılmalıdır. Güneş hasarına alınacak en önemli önlemler giysi ve şapkalarla korunmaktır. Geniş siperli şapkaların kullanılması güneşten en fazla etkilenen bölgeler olan yüz, kulaklar ve boynun arkasında oluşabilecek güneş hasarını büyük ölçüde azaltır. Güneş koruyucu losyonlar güneşin hasar oluşturan enerjisini yüzde 70-95’ini filtre eder. Krem, jel, losyon ve alkol solüsyon formlarında olan güneş koruyucular deri tipine uygun ve doğru kullanılmalıdır. Güneş koruyucular güneşe çıkmadan yarın saat önce sürülmelidir. Güneşte bulunma süresi 3 saati geçiyorsa uygulama tekrar edilmelidir.

Güneş lekelerinin tedavilerini medikal ve cerrahi tedaviler olarak ayırabiliriz. Medikal tedavilerde bölgesel olarak uygulanan azeleik  asit, retinoik asit ve hidrokinon grubu ilaçlar kullanılır. Bunlar etkilerini melanin üretimini azaltması olarak gösterir. Ayrıca bölgesel olarak uygulanabilen ve yüzün üst tabakasını soyan ‘ kimyasal peling’ çok kişide etkilidir. Peling işlemi derinin dış yüzeyinden alt tabakalara doğru derinliğine göre sınıflandırma yapılabilir. Buna göre yüzeysel peling, orta düzey peling ve derin peling sınıflandırılması yapılmıştır.

GÜNEŞ LEKELERİ

Derimize rengini veren hücreler derinin üst tabakasında yer alır ve renk maddesi olan melanin üretirler. Melanin normalde koyu tenlilerde fazla, açık tenlilerde azdır. Güneşlenme ile ortaya çıkan deri renginin koyulaşması yani bronzlaşma hepimizin tanık olduğu bir durumdur. Güneşe maruz kalma sonucunda deride melanin üretimi artar ve derinin gözle görülür en üst tabakası içinde dağılır. Bu renk pigmentleri deriyi bir giysi gibi örterek güneşin zararlı etkilerinden korumaya çalışır. Bronzluk aslında derinin zararlı güneş ışınlarına karşı bir savunma mekanizmasıdır. Güneş lekeleri uzun süre ve tekrarlayan güneş ışınlarına maruz kalındığında özellikle yüz ve el üzerinde görülen kahverengi lekelerdir. Güneş lekelerine solaryum da neden olabilir.

GÜNEŞ IŞINLARINDAN KORUNMANIN YOLLARI

1.) Gün içinde belli saatlerde güneşten kaçının. ( 11:00-15:00)

2.) Uygun kıyafetler ile güneşten korunmak gerekir.

3.) Güneşe çıkarken koruyucu losyonlar kullanın.

4.) Güneşin zararlı etkilerine karşı direncinizi artırın.

GÜNEŞ LEKELERİNİN TEDAVİSİ

Güneş lekelerinin tedavisinde piyasada çok sayıda ürün bulunmasının yanında güzellik merkezleri ve hekimler tarafından uygulanan birçok yöntem bulunmaktadır. Medikal tedavilerde özellikle ev kullanım ürünleri bölgesel olarak kullanılan azeleik asit, kojik asit, retinoik asit ve hidrokinon grubu ilaçlar içerir. Bunlar etklerini melanin üretimini azaltarak gösterir. Ev kullanın ürünleri dışında merkezlerde uygulanan peling yöntemi güneş lekelerinin tedavisinde etkilidir. Leke yüzeysel tabakalarda ise daha kolay tedavi edilebilir. Çillerin tedavisi biraz daha zordur. Tedavi sonucunda koruyucu kullanılmazsa yine lekeler oluşabilir. En önemli yan etkileri özellikle koyu tenli kişilerde görülen uygulama sonrası leke kalmasıdır.

Peling uygulanan kişilerde peling sonrası hafif soyulma, kızarma veya kabuklanma görülebilir. Ayrıca Peling yapılan her deri hassaslaşır. Bu nedenle peling sonuçu bazı ilaçlar ve kozmetiklerden kaçınmak gerekir. Peling öncesinde ve sorasın da güneş banyosu ve solaryum kesinlikle yasaktır. Özellikle leke tedavisinden sonra kişiler yeni lekeler oluşmaması için yaşam boyunca, güneşten koruyucu ürünler kullanmalıdır.